Website phình to theo năm tháng: dọn dẹp những gì và dọn thế nào

Một website chạy được vài năm hầu như luôn nặng hơn nhiều so với nội dung thật của nó.

Điều này diễn ra âm thầm — không có thông báo nào, không có lỗi nào — cho tới khi bạn nhận ra trang quản trị chậm chạp, sao lưu mất hàng chục phút, và không tìm nổi thứ mình cần trong thư viện ảnh.

Những gì tích tụ

Trong cơ sở dữ liệu:

• Bản nháp tự động và phiên bản cũ của bài viết. Mặc định WordPress lưu mọi lần chỉnh sửa. Một bài viết sửa năm mươi lần chiếm chỗ của năm mươi bài.
• Bài đã xoá nằm trong thùng rác — vẫn còn trong cơ sở dữ liệu.
• Bình luận rác đã đánh dấu nhưng chưa xoá.
• Dữ liệu tạm hết hạn mà không được dọn.
• Dữ liệu của tiện ích đã gỡ — nhiều tiện ích không dọn khi bị gỡ bỏ.
• Bảng mồ côi của các tiện ích không còn dùng.
• Nhật ký tích lũy không giới hạn.

Trong thư mục tệp:

• Ảnh không được dùng ở đâu cả — tải lên rồi bỏ, hoặc bài dùng nó đã bị xoá.
• Nhiều bản kích thước khác nhau của mỗi ảnh — WordPress tự tạo, và mỗi giao diện hoặc tiện ích có thể thêm bộ kích thước riêng. Một ảnh có thể sinh ra bảy tám bản.
• Giao diện và tiện ích đã tắt nhưng chưa gỡ.
• Tệp sao lưu cũ để trong thư mục website.
• Tệp của các lần thử nghiệm còn sót lại.

Nguyên tắc bắt buộc trước khi dọn

Sao lưu đầy đủ và kiểm tra khôi phục được.

Đây không phải lời khuyên hình thức. Việc dọn dẹp là thao tác xoá — và một số công cụ dọn dẹp xoá nhầm dữ liệu đang được dùng. Nếu không có bản sao lưu đã thử khôi phục, đừng bắt đầu.

Làm trên bản thử nghiệm trước nếu website quan trọng.

Dọn từng bước và kiểm tra sau mỗi bước — như vậy nếu hỏng, bạn biết bước nào gây ra.

Dọn theo thứ tự an toàn

Mức một — hầu như không rủi ro:

• Xoá bình luận rác và bình luận trong thùng rác.
• Xoá bài và trang trong thùng rác.
• Xoá dữ liệu tạm đã hết hạn.
• Gỡ hẳn các giao diện và tiện ích đã tắt — chỉ giữ lại một giao diện mặc định dự phòng.
• Xoá tệp sao lưu cũ khỏi thư mục website.

Mức hai — cần cân nhắc:

• Giới hạn số phiên bản lưu của bài viết. Đặt giới hạn trong tệp cấu hình, ví dụ giữ vài phiên bản gần nhất thay vì tất cả. Sau đó xoá các phiên bản cũ vượt giới hạn.
• Xoá bản nháp tự động cũ.
• Tối ưu bảng cơ sở dữ liệu để thu hồi chỗ trống.

Mức ba — rủi ro cao, làm cẩn thận:

• Xoá ảnh không dùng. Các công cụ quét ảnh không dùng hay nhận nhầm — ảnh được gọi trong thiết lập giao diện, trong nội dung do tiện ích dựng trang tạo ra, hoặc trong mã tuỳ chỉnh thường bị coi là không dùng. Hãy xem lại danh sách trước khi xoá và giữ bản sao lưu thư mục ảnh riêng.
• Xoá bảng mồ côi — cần chắc chắn tiện ích đó không còn dùng.
• Dọn dữ liệu thiết lập còn sót của tiện ích đã gỡ.

Với mức ba, nếu bạn không chắc, đừng làm — phần chỗ tiết kiệm được thường không đáng với rủi ro.

Giảm số bản kích thước ảnh

Đây là nguồn phình lớn nhất về dung lượng tệp mà ít người xử lý:

• Kiểm tra giao diện và tiện ích khai báo bao nhiêu kích thước ảnh.
• Tắt các kích thước không dùng — chúng vẫn được sinh ra cho mọi ảnh mới nếu không tắt.
• Nén ảnh trước khi tải lên — đây là việc hiệu quả nhất và không tốn công cụ gì.
• Đặt kích thước tối đa hợp lý — ảnh gốc từ máy ảnh thường lớn hơn nhiều lần mức cần thiết cho web.

Rà soát nội dung, không chỉ dữ liệu

Phần này ít được nói tới nhưng có giá trị cao hơn:

• Bài viết đã lỗi thời — thông tin sai còn hiển thị gây hại hơn là không có bài.
• Trang trùng lặp nội dung — chúng cạnh tranh với nhau trong kết quả tìm kiếm.
• Liên kết hỏng — kiểm tra định kỳ bằng công cụ quét.
• Bài không có ai đọc — cân nhắc cập nhật lại hoặc gộp vào bài khác thay vì để đó.
• Thông tin liên hệ, bảng giá, chính sách — kiểm tra còn đúng không.

Về việc xoá bài: nếu xoá bài đã có người truy cập, hãy chuyển hướng đường dẫn cũ sang nội dung liên quan thay vì để lỗi không tìm thấy.

Phòng ngừa để không phình lại

• Đặt giới hạn số phiên bản lưu ngay từ khi dựng website.
• Đặt lịch dọn thùng rác tự động.
• Bật lọc spam và đóng bình luận cho bài cũ.
• Gỡ tiện ích ngay khi thôi dùng, đừng chỉ tắt.
• Nén ảnh trước khi tải lên — thành thói quen.
• Đặt sao lưu ra ngoài thư mục website.
• Giới hạn kích thước nhật ký.
• Rà soát nội dung mỗi năm một lần — đặt lịch nhắc.

Về các tiện ích dọn dẹp tự động

Vài lưu ý thực tế:

• Chúng tiện nhưng không thay được sự cẩn trọng — hãy xem chúng định xoá gì trước khi cho chạy.
• Tránh chế độ tự động chạy theo lịch với các thao tác mức ba.
• Bản thân tiện ích dọn dẹp cũng là một tiện ích — cân nhắc gỡ sau khi dùng xong thay vì để chạy thường trực.
• Cẩn thận với tiện ích hứa tăng tốc bằng cách dọn dẹp — phần tăng tốc thật thường đến từ ảnh và bộ nhớ đệm, không từ việc dọn cơ sở dữ liệu.

Một điều đáng nhớ

Phần lớn công sức bảo trì website được dồn vào việc thêm — thêm bài, thêm tính năng, thêm tiện ích.

Nhưng một website dùng được sau năm năm thường không phải website có nhiều thứ nhất mà là website mà chủ của nó chịu bỏ đi những gì không còn cần.

Câu hỏi thường gặp