Phần lớn người mới cài xong WordPress làm ngay một việc: vào mục Giao diện, lướt qua vài chục mẫu và cài cái trông đẹp nhất. Đó là việc nên làm sau cùng. Có một nhóm cài đặt nằm im trong bảng quản trị mà nếu để mặc định, vài tháng sau bạn sẽ phải sửa với giá đắt hơn nhiều: đường dẫn bài viết đã được Google ghi nhận, bình luận rác đã chất thành hàng nghìn dòng, tài khoản quản trị tên admin đã bị bot dò mật khẩu cả ngày.
Bài này đi qua các mục cần chỉnh trong giờ đầu tiên, theo đúng thứ tự, và giải thích vì sao từng mục lại đáng để làm sớm.
Cài đặt chung: múi giờ và định dạng ngày tháng
Vào Cài đặt → Tổng quan. Ba thứ cần nhìn:
- Tiêu đề và khẩu hiệu. Khẩu hiệu mặc định là một câu chung chung của WordPress. Nhiều giao diện in khẩu hiệu ra đầu trang, và một số tiện ích tối ưu tìm kiếm dùng nó làm mô tả trang chủ. Hoặc viết một câu thật, hoặc để trống.
- Múi giờ. Mặc định là UTC+0. Chọn theo tên thành phố (với Việt Nam là Ho Chi Minh) thay vì chọn kiểu UTC+7, để hệ thống tự xử lý nếu có thay đổi giờ. Múi giờ sai làm bài hẹn giờ đăng lệch bảy tiếng, tác vụ định kỳ chạy sai giờ, và nhật ký đơn hàng ghi giờ khiến kế toán đối soát nhầm.
- Định dạng ngày. Chọn kiểu ngày/tháng/năm quen với người Việt. Đây là chi tiết nhỏ nhưng người đọc nhìn thấy trên mọi bài viết.
Mục Thành viên có thể đăng ký nên để tắt trừ khi bạn thật sự làm website thành viên. Bật lên mà không có biện pháp chống rác thì trong vài tuần bảng Người dùng sẽ có hàng trăm tài khoản ảo.
Đường dẫn tĩnh: quyết định khó sửa nhất
Cài đặt → Đường dẫn tĩnh là mục quan trọng nhất của giờ đầu tiên. Cấu trúc mặc định ở một số bản cài là dạng có tham số ?p=123, vừa xấu vừa không nói gì về nội dung. Lựa chọn hợp lý cho đa số website là Tên bài viết, tức đường dẫn dạng tên-miền/ten-bai-viet/.
Vì sao phải làm ngay? Mỗi lần đổi cấu trúc đường dẫn sau khi đã có bài và đã được lập chỉ mục, mọi đường dẫn cũ đều cần chuyển hướng 301 sang đường dẫn mới. Làm sót là mất thứ hạng, mất liên kết từ nơi khác trỏ về, và người đọc bấm vào gặp trang 404.
Một vài lưu ý khi chọn:
- Không nên đưa ngày tháng vào đường dẫn với website nội dung lâu dài. Bài hướng dẫn viết từ ba năm trước, cập nhật lại đầy đủ, vẫn mang năm cũ trên đường dẫn và trông như nội dung lỗi thời.
- Không bắt buộc đưa danh mục vào đường dẫn. Có danh mục trong đường dẫn thì dễ hiểu cấu trúc, nhưng khi chuyển bài sang danh mục khác, đường dẫn đổi theo. Với website nhỏ, tên bài là đủ.
- Đường dẫn tiếng Việt nên bỏ dấu. WordPress giữ nguyên ký tự có dấu trong đường dẫn, khi dán sang mạng xã hội sẽ thành một chuỗi mã hoá dài. Bỏ dấu bằng tay khi đặt tên bài, hoặc dùng một đoạn mã nhỏ tự chuyển.
Hiển thị với công cụ tìm kiếm: bật lúc dựng, nhớ tắt lúc chạy
Trong Cài đặt → Đọc có ô Ngăn chặn các công cụ tìm kiếm đánh chỉ mục website này. Trong lúc đang dựng, nên tích ô này để Google không ghi nhận một website toàn nội dung mẫu và trang trống.
Cái bẫy là quên bỏ tích khi đưa website vào chạy thật. Đây là một trong những lỗi phổ biến nhất mà người làm nghề gặp khi tiếp nhận website: chủ website than vài tháng không thấy lên Google, mở ra thì ô này vẫn đang tích. Cách tránh đơn giản: ghi việc bỏ tích ô này vào danh sách việc phải làm ngày bàn giao, ngay dòng đầu tiên.
Cũng trong mục Đọc, chọn trang chủ hiển thị bài viết mới nhất hay một trang tĩnh. Website doanh nghiệp thường cần trang tĩnh; blog cá nhân để danh sách bài mới là đủ. Nếu chọn trang tĩnh, tạo sẵn hai trang trống tên Trang chủ và Tin tức rồi gán vào đây.
Thảo luận: chặn rác trước khi nó tới
Mục Cài đặt → Thảo luận có nhiều ô nhất và cũng là nơi phần lớn người dùng bỏ qua. Với website doanh nghiệp không cần bình luận, cách gọn nhất là:
- Bỏ tích Cho phép người khác bình luận bài viết mới.
- Bỏ tích Cho phép thông báo liên kết từ các blog khác (pingback và trackback). Hai cơ chế này gần như chỉ còn mang lại rác.
- Bỏ tích Cố gắng thông báo các blog được liên kết tới.
Lưu ý: các cài đặt này chỉ áp dụng cho bài viết mới. Bài mẫu đã có sẵn vẫn mở bình luận, nên cần xoá bài mẫu (xem phần dưới) hoặc tắt bình luận trên từng bài.
Nếu bạn muốn giữ bình luận, ít nhất hãy bật Bình luận phải được duyệt thủ công và Người bình luận phải điền tên và email, đồng thời đặt giới hạn số liên kết trong một bình luận xuống 1. Bình luận rác gần như luôn chứa nhiều liên kết.
Tài khoản quản trị: tên, mật khẩu và tên hiển thị
Nhiều bộ cài tự động trên hosting tạo sẵn tài khoản tên admin. Đó là tên đầu tiên bot thử khi dò mật khẩu. Không đổi được tên đăng nhập trong bảng quản trị, nên cách làm là:
- Tạo một tài khoản mới với vai trò Quản trị viên, tên đăng nhập khó đoán, mật khẩu dài từ 16 ký tự trở lên, lưu trong trình quản lý mật khẩu.
- Đăng xuất, đăng nhập bằng tài khoản mới.
- Xoá tài khoản admin cũ. WordPress sẽ hỏi chuyển nội dung của tài khoản đó cho ai — chọn tài khoản mới.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: tên hiển thị công khai. Mặc định WordPress hiển thị tên đăng nhập làm tên tác giả dưới bài viết, tức là bạn vừa giấu tên đăng nhập xong lại tự in nó ra trang. Vào Hồ sơ, điền Biệt danh và chọn hiển thị bằng biệt danh hoặc họ tên.
Email quản trị trong Cài đặt chung cũng cần là địa chỉ bạn thật sự đọc. Thông báo cập nhật bảo mật, cảnh báo lỗi nghiêm trọng và liên kết khôi phục đều gửi về đó.
Dọn nội dung mẫu và những thứ đi kèm bộ cài
Một bản cài mới có sẵn: một bài viết mẫu kèm một bình luận mẫu, một trang mẫu, một trang Chính sách bảo mật nháp, vài giao diện mặc định và đôi khi một hai tiện ích do hosting cài thêm. Nên dọn:
| Thứ có sẵn | Nên làm gì | Lý do |
|---|---|---|
| Bài viết mẫu | Xoá hẳn, cả trong thùng rác | Đường dẫn của nó hay bị bot dò, và nó mang bình luận mẫu |
| Trang mẫu | Xoá | Nội dung không liên quan, dễ bị lập chỉ mục |
| Trang chính sách bảo mật nháp | Giữ lại, viết lại nội dung thật | Cần cho biểu mẫu thu thông tin khách |
| Giao diện mặc định | Giữ một giao diện mặc định mới nhất, xoá các bản cũ | Giao diện dự phòng khi giao diện chính lỗi |
| Tiện ích do hosting cài sẵn | Xem từng cái, không dùng thì xoá | Tiện ích không dùng vẫn là mã có thể có lỗ hổng |
Danh mục mặc định tên Chưa phân loại không xoá được, nhưng đổi tên được. Đổi thành tên danh mục chính của bạn, và sửa luôn đường dẫn của nó, để những bài quên chọn danh mục không rơi vào một mục có cái tên trông cẩu thả.
Thứ tự làm và những việc chưa cần
Gom lại, giờ đầu tiên nên đi theo trình tự: tài khoản quản trị → cài đặt chung → đường dẫn tĩnh → đọc (bật chặn tìm kiếm) → thảo luận → dọn nội dung mẫu. Xong mới tới giao diện và tiện ích.
Những việc người mới hay làm trong giờ đầu mà chưa cần:
- Cài tiện ích bộ nhớ đệm. Website chưa có nội dung, chưa có người xem thì chưa có gì để tăng tốc. Bộ nhớ đệm bật sớm còn làm bạn tưởng giao diện đã sửa mà không thấy đổi.
- Cài ba bốn tiện ích bảo mật cùng lúc. Chúng chồng chéo, xung đột và có thể khoá chính bạn ra ngoài. Một tài khoản quản trị tốt và cập nhật đều đặn làm được phần lớn việc ở giai đoạn này.
- Tối ưu tìm kiếm chi tiết. Chưa có nội dung thì chưa có gì để tối ưu, ngoài đường dẫn tĩnh đã làm ở trên.
Cuối cùng, chụp lại màn hình các mục cài đặt sau khi chỉnh, lưu vào thư mục dự án. Khi website có trục trặc hoặc có người khác vào chỉnh nhầm, bạn có ngay một bản đối chiếu để biết cái gì đã bị đổi.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đổi cấu trúc đường dẫn khi website đã chạy được một thời gian không?
Chỉ đổi khi thật sự cần và phải có kế hoạch chuyển hướng 301 cho toàn bộ đường dẫn cũ. Nếu cấu trúc hiện tại vẫn đọc được, giữ nguyên thường an toàn hơn.
Ô ngăn công cụ tìm kiếm có chặn hoàn toàn Google không?
Không hoàn toàn. Nó chỉ gửi tín hiệu đề nghị không lập chỉ mục; phần lớn công cụ tìm kiếm tôn trọng, nhưng muốn chặn chắc chắn khi dựng thì nên đặt thêm mật khẩu cho cả website.
Xoá tài khoản admin có làm mất bài viết không?
Không, nếu bạn chọn chuyển nội dung sang tài khoản khác khi WordPress hỏi. Bỏ qua bước này mới làm mất bài của tài khoản bị xoá.
Website doanh nghiệp có cần mở bình luận không?
Thường là không. Phần lớn khách hàng liên hệ qua biểu mẫu, điện thoại hoặc tin nhắn; bình luận mở mà không ai trả lời còn tạo cảm giác bỏ hoang.
Múi giờ sai thì ảnh hưởng gì?
Bài hẹn giờ đăng lệch giờ, tác vụ định kỳ như sao lưu chạy sai thời điểm, và giờ ghi trên đơn hàng hay biểu mẫu không khớp với thực tế.
