Website đa ngôn ngữ: quyết định cấu trúc trước khi cài tiện ích

Khi cần phục vụ khách ở nhiều nước hoặc nhiều cộng đồng ngôn ngữ, câu hỏi đầu tiên hầu hết mọi người đặt ra là dùng tiện ích nào.

Đó là câu hỏi sai thứ tự. Cấu trúc phải được quyết định trước — vì đổi cấu trúc sau khi đã có nội dung và đã có thứ hạng tìm kiếm là việc tốn kém.

Trước hết: bạn thật sự cần gì

Ba nhu cầu thường bị gộp làm một nhưng khác nhau:

Dịch nội dung. Cùng một nội dung, nhiều ngôn ngữ.

Nội dung riêng cho từng thị trường. Sản phẩm khác, giá khác, thông tin pháp lý khác — không phải bản dịch của nhau.

Giao diện đa ngôn ngữ nhưng nội dung một ngôn ngữ. Menu và nút bấm được dịch, bài viết thì không.

Trả lời câu này trước sẽ quyết định mọi thứ sau đó. Nhiều dự án chọn giải pháp dịch toàn bộ trong khi họ thật ra cần hai website riêng cho hai thị trường.

Ba cách tổ chức

Cách một — thư mục con.

Các ngôn ngữ nằm trong cùng một tên miền, phân biệt bằng đoạn đường dẫn.

• Ưu: uy tín tên miền được chia sẻ giữa các ngôn ngữ, quản lý một nơi, chi phí thấp.
• Nhược: ít linh hoạt nếu các thị trường cần khác biệt lớn.
• Phù hợp: phần lớn trường hợp — đây thường là lựa chọn mặc định hợp lý.

Cách hai — tên miền phụ.

• Ưu: tách bạch rõ, dễ giao cho đội khác quản lý.
• Nhược: uy tín không chia sẻ hoàn toàn, cần cấu hình nhiều hơn.

Cách ba — tên miền riêng cho từng nước.

• Ưu: tín hiệu mạnh nhất về thị trường mục tiêu, tạo cảm giác gần gũi với khách địa phương.
• Nhược: chi phí cao nhất, mỗi tên miền phải xây uy tín riêng từ đầu, quản lý phức tạp.
• Phù hợp: tổ chức có nguồn lực và có hoạt động thật ở từng thị trường.

Quyết định quan trọng: dịch hay viết riêng

Đây là điểm phân biệt website đa ngôn ngữ tốt với website chỉ có nhiều bản dịch:

• Người đọc ở thị trường khác có mối quan tâm khác — không phải mọi bài đều đáng dịch.
• Từ khoá tìm kiếm không dịch trực tiếp được. Người ở nước khác tìm bằng cụm từ khác, không phải bản dịch của cụm từ bạn dùng.
• Ví dụ, số liệu, quy định thường phải thay bằng thứ phù hợp với thị trường đó.
• Đơn vị đo, tiền tệ, định dạng ngày tháng phải đổi.

Cách làm thực tế: dịch các trang cốt lõi — giới thiệu, sản phẩm, liên hệ — và viết riêng phần nội dung cho từng thị trường thay vì dịch máy móc toàn bộ kho bài.

Về dịch tự động

• Đừng công bố bản dịch máy chưa qua rà soát — chất lượng đã tốt hơn nhiều nhưng vẫn sai ở thuật ngữ chuyên ngành, tên riêng và sắc thái.
• Dùng nó làm bản nháp rồi để người thật rà lại — cách này tiết kiệm thật.
• Ưu tiên rà kỹ các trang quan trọng — trang bán hàng, trang pháp lý, thông tin an toàn.
• Với nội dung có hệ quả pháp lý hoặc an toàn, phải có người thật dịch và kiểm.

Xử lý cho tìm kiếm

Đây là phần kỹ thuật quan trọng nhất và hay bị làm sai:

• Khai báo quan hệ giữa các phiên bản ngôn ngữ — điều này cho công cụ tìm kiếm biết đây là cùng một trang ở ngôn ngữ khác, không phải nội dung trùng lặp.
• Khai báo hai chiều — mỗi phiên bản phải trỏ tới tất cả các phiên bản khác, kể cả chính nó.
• Đặt thuộc tính ngôn ngữ đúng trong mã trang.
• Mỗi phiên bản phải có đường dẫn riêng — nếu nội dung đổi bằng mã chạy trong trình duyệt mà đường dẫn không đổi, công cụ tìm kiếm chỉ thấy một phiên bản.
• Đừng tự động chuyển hướng theo vị trí địa lý — người dùng ở nước A vẫn có thể muốn đọc bản ngôn ngữ B. Hãy gợi ý thay vì ép buộc.
• Dịch cả tiêu đề, mô tả và đường dẫn, không chỉ nội dung.

Những gì hay bị quên dịch

• Thông báo lỗi và thông báo xác nhận.
• Nhãn và thông báo của biểu mẫu.
• Thư tự động gửi cho khách.
• Chữ trong ảnh — đây là lý do nên tránh đặt chữ vào ảnh.
• Mô tả thay thế của ảnh.
• Nội dung do tiện ích sinh ra.
• Trang lỗi không tìm thấy.
• Chính sách và điều khoản.
• Định dạng số, ngày tháng và tiền tệ.

Thiết kế cho nhiều ngôn ngữ

• Độ dài văn bản khác nhau đáng kể giữa các ngôn ngữ — một nút vừa khít tiếng Việt có thể vỡ bố cục ở ngôn ngữ khác. Thiết kế phải co giãn được.
• Kiểm tra phông chữ có đủ ký tự cho mọi ngôn ngữ bạn hỗ trợ.
• Với ngôn ngữ viết từ phải sang trái, cần hỗ trợ riêng ở cấp giao diện.
• Nút chuyển ngôn ngữ phải dễ thấy và nên hiện tên ngôn ngữ bằng chính ngôn ngữ đó.
• Tránh dùng cờ quốc gia để biểu thị ngôn ngữ — ngôn ngữ và quốc gia không tương ứng một một, và điều này gây khó chịu cho nhiều người dùng.

Vận hành lâu dài

Đây là phần quyết định thành bại và ít ai tính trước:

• Ai cập nhật bản dịch khi nội dung gốc đổi? Nếu không có quy trình, các bản dịch sẽ lệch dần và trở nên sai.
• Có cơ chế đánh dấu nội dung cần dịch lại sau khi bản gốc thay đổi.
• Ai trả lời khách viết bằng ngôn ngữ đó? Có website tiếng nước ngoài mà không ai trả lời được thư là vấn đề thật.
• Ngân sách dịch định kỳ, không chỉ dịch lần đầu.

Lời khuyên thực tế: bắt đầu với ít ngôn ngữ và giữ chúng cập nhật, tốt hơn nhiều so với nhiều ngôn ngữ mà một nửa đã lỗi thời.

Sai lầm hay gặp

• Cài tiện ích trước khi quyết định cấu trúc.
• Đổi cấu trúc đường dẫn sau khi đã có thứ hạng mà không chuyển hướng.
• Dịch toàn bộ kho bài trong khi chỉ cần vài chục trang cốt lõi.
• Công bố bản dịch máy chưa rà.
• Không tính chi phí duy trì bản dịch.
• Dùng nhiều tiện ích đa ngôn ngữ cùng lúc — chúng xung đột nhau.

Một điều đáng nhớ

Website đa ngôn ngữ không phải là website của bạn nhân lên nhiều lần — nó là nhiều cam kết vận hành song song.

Vì vậy quyết định nên bắt đầu từ câu hỏi bạn có duy trì được cam kết đó không, chứ không phải từ câu hỏi tiện ích nào dịch tốt nhất.

Câu hỏi thường gặp